Qual2K یک مدل شبیه‌سازی کیفیت آب برای رودخانه‌ها و جریان‌های سطحی است. این نرم‌افزار برای بررسی تغییرات کیفی آب مانند دما، اکسیژن محلول، BOD (اکسیژن موردنیاز بیولوژیکی)، نیتروژن، فسفر و دیگر پارامترهای کیفی استفاده می‌شود. در زیر مراحل شروع کار و شبیه‌سازی با Qual2K شرح داده شده است:

---

1. نصب نرم‌افزار و آماده‌سازی محیط کاری

• نرم‌افزار Qual2K را از منابع معتبر دانلود و نصب کنید.
• این ابزار تحت نرم‌افزار Excel اجرا می‌شود و نیاز به فعال بودن ماکروها (Macros) در Excel دارد.

نصب و فعال‌سازی ماکروها:

1. در Excel به مسیر File > Options > Trust Center > Trust Center Settings > Macro Settings بروید.
2. گزینه Enable all macros را انتخاب کنید.

---

2. آشنایی با ساختار Qual2K

Qual2K مدل کیفیت آب را به صورت بخش‌بخش (Segmented) تعریف می‌کند. هر بخش شامل اطلاعات زیر است:

1. هیدرولوژی: مشخصات جریان آب (دبی، سرعت، عمق).
2. کیفیت آب: پارامترهای ورودی مانند دما، BOD، DO (اکسیژن محلول).
3. بارگذاری: منابع آلودگی نقطه‌ای و غیرنقطه‌ای.
4. ویژگی‌های فیزیکی: طول، عرض و عمق هر بخش.

---

3. تعریف پروژه جدید

1. وارد کردن داده‌های هیدرولوژیکی و فیزیکی:
   • طول و عرض رودخانه را مشخص کنید.
   • دبی و سرعت جریان را برای هر بخش وارد کنید.
2. وارد کردن داده‌های کیفیت آب:
   • غلظت اولیه اکسیژن محلول، دما، BOD، نیتروژن و فسفر را برای هر بخش تنظیم کنید.
3. تعریف منابع آلودگی:
   • منابع نقطه‌ای (مانند خروجی فاضلاب) و غیرنقطه‌ای (مانند روان‌آب کشاورزی) را تعیین کنید.

---

4. تنظیم پارامترهای مدل

1. پارامترهای سینتیکی:
   • ضرایب تجزیه BOD، نرخ رشد جلبک‌ها و نرخ‌های نیتریفیکاسیون و دنیتریفیکاسیون را مشخص کنید.
2. شرایط مرزی:
   • کیفیت آب در ورودی و خروجی رودخانه را تعریف کنید.
3. داده‌های جوی:
   • دمای هوا، تابش خورشید و سایر عوامل محیطی مؤثر بر کیفیت آب را وارد کنید.

---

5. اجرای شبیه‌سازی

1. روی دکمه Run کلیک کنید تا محاسبات انجام شود.
2. خروجی‌ها شامل موارد زیر خواهد بود:
   • نمودار تغییرات اکسیژن محلول، BOD، نیتروژن و فسفر در طول رودخانه.
   • تحلیل اثرات منابع آلودگی بر کیفیت آب.

     

---

6. تحلیل نتایج

1. خروجی‌های مدل در قالب نمودار و جداول در فایل Excel نمایش داده می‌شود.
2. پارامترهای کیفی آب در هر بخش را بررسی کنید.
3. برای بهینه‌سازی کیفیت آب، سناریوهای مختلف (مانند کاهش بار آلودگی یا تغییر دبی) را آزمایش کنید.

---

7. تنظیم سناریوهای مختلف

• تغییر بار آلودگی در منابع مختلف.
• تنظیم شرایط محیطی مانند دما یا سرعت جریان.
• شبیه‌سازی سناریوهای مرتبط با فصل‌های مختلف سال.

---

منابع آموزشی تکمیلی

1. راهنمای رسمی Qual2K: فایل راهنما همراه با نرم‌افزار ارائه می‌شود.
2. مقالات علمی: مقالات مرتبط با استفاده از Qual2K در مطالعات واقعی.
3. دوره‌های آنلاین: وب‌سایت‌های آموزشی مانند Coursera یا YouTube.

---